Góry Kaukaz - kompletny przewodnik po regionie

Kaukaz to pasmo ciągnące się przez około 1100 km między Morzem Czarnym a Kaspijskim, na styku Europy i Azji. Dzieli się na dwie części: Wielki Kaukaz na północy, z najwyższymi szczytami i lodowcami, oraz Mały Kaukaz na południu, niższy, bardziej wulkaniczny i pofałdowany.

Granicę Wielkiego Kaukazu wyznacza grzbiet biegnący wzdłuż granicy Gruzji z Rosją. Po gruzińskiej stronie leżą trzy główne regiony górskie: Swanetia na zachodzie, Racza pośrodku oraz Kazbegi i Tuszetia na wschodzie. Dla podróżnika z Polski to Gruzja jest najprostszą bramą w Kaukaz: bez wizy, z bezpośrednimi lotami i lokalnym transportem, który da się ogarnąć.

Kaukaz jest wyższy niż Alpy. Elbrus (5642 m) po rosyjskiej stronie jest najwyższym szczytem całego pasma, a w samej Gruzji dominuje Shkhara - 5203 m, ściana widoczna z Ushguli. Do tego Tetnuldi (4858 m), Uszba (4700 m) i Kazbek (5054 m).

Ważniejsza od tych liczb jest jednak wysokość szlaków. Klasyczne trekkingi w Swanetii poruszają się między 1400 a 2900 m n.p.m., czyli na poziomie porównywalnym z Alpami czy wysokimi Tatrami. Nie potrzebujesz sprzętu wysokogórskiego ani formalnej aklimatyzacji - potrzebujesz nóg, które wytrzymają kilka dni z rzędu.

Zachodni Kaukaz, czyli Swanetia, dostaje wilgoć znad Morza Czarnego. To dlatego doliny są tak zielone, a lodowce schodzą tu niżej niż gdziekolwiek indziej w paśmie. Wschodnia Gruzja - Kazbegi, Tuszetia - jest sucha, stepowa i bardziej surowa w kolorze.

Latem w dolinach Swanetii (ok. 1500 m) dzień ma zwykle 18-25 stopni, a noce schodzą do 8-12. Na przełęczach powyżej 2500 m potrafi być 5 stopni z wiatrem i deszczem, nawet w lipcu. Zimą Mestia leży w śniegu od grudnia do marca, z temperaturami od -10 do 0 stopni.

Praktyczny wniosek jest jeden: w Kaukazie ubiera się warstwowo i zawsze nosi kurtkę przeciwdeszczową w plecaku, niezależnie od tego, co pokazuje prognoza rano.

Sezon zależy od tego, po co jedziesz. Poniżej realne okna czasowe, a nie foldery biur podróży.

W Alpach infrastruktura jest starsza niż turystyka. W Kaukazie jest odwrotnie: najpierw są wioski, które żyją z pasterstwa i uprawy, a turystyka dopiero się na nie nakłada. Dlatego nocleg to zwykle guesthouse w domu rodziny, kolacja to to samo, co jedzą gospodarze, a poranny korek na drodze bywa stadem krów.

W Swanetii dochodzi jeszcze warstwa historyczna: kamienne wieże obronne z XI-XIII wieku, wpisane na listę UNESCO w Ushguli, stoją nie w skansenie, lecz na podwórkach domów, w których ktoś mieszka. Swanowie mają własny język, własne pieśni wielogłosowe i bardzo konkretne pojęcie gościnności.

Do tego dochodzi stół. Gruzińska kolacja po dniu marszu - chinkali, chaczapuri, lobio, sery, domowe wino - jest częścią wyprawy, a nie dodatkiem do niej.

Nie da się zobaczyć całego Kaukazu w dwa tygodnie i nie warto próbować. Poniżej uczciwe porównanie trzech najpopularniejszych kierunków.

Swanetia daje najlepszy stosunek dzikości do sensownej logistyki w całym gruzińskim Kaukazie. Masz tu najwyższe szczyty kraju, lodowce schodzące nad wioski, cztery dni marszu z noclegami u ludzi i region, który nadal żyje po swojemu, mimo że drogę do Mestii wyasfaltowano.

Można to zrobić samodzielnie - i wielu tak robi. Kosztuje to jednak sporo nerwów: marszrutki bez rozkładu, przeprawy przez rzeki po roztopach, guesthouse'y bez rezerwacji online, zmiany dróg po deszczach. My jeździmy tam co sezon i ta część leży po naszej stronie.

Nasze wyprawy prowadzimy w grupach 8-16 osób, z liderem, który idzie z grupą, i noclegami wyłącznie w lokalnych guesthouse'ach. Trekking Mestia-Ushguli to nasza wyprawa Dzika Swanetia, a jeśli wolisz jednodniówki z jednej bazy - Mestia Base. Zimą jest Snow Trip z Hatsvali i Tetnuldi.

Kilka rzeczy, o które pytają wszyscy, zebranych w jednym miejscu.